DESTPÊK

Ma Siya Milyaketan He Ye?

Teferuata Pirsê:

Di hedîsên jêr de sîdar kirina milyaketan bi baskê xwe behs dike. Selefiyan bi xwe spartina vana dibêjin siya milyaketan he ye. Lê belê hema hema di hemu pirtukên aqaîdê de tê îfade kirin ku milyaket hebûnên nûranî, rûhanî û letîf in. Yanê yên “ma siya nûrê he ye?” dibêjin jî he ne. Gelo ev gotina “bi baskê xwe sîdar kirin” bi baskên xwe nixumandina mirov e an jî îşareta hebûna siya wan e? Hun rave bikin ezê zahf kêfxweş bibim.

Hz. Cabîr (r.anh) dibêje “Bavê min roja Uhudê şehîd bû. Min rûyê wî vekir û dest bi girî kir. Astengî min bûn. Lê belê Resulê Xwedê (s.x.s.) astengî min nebû. Fatima Bîntû Amr Îbnî Haram (r. Anha) dest bi lê girî kir. Li ser vê Aleyhîssalatu Wesselam : “Tu li wî bigirî jî megirî jî heta hun (cenazê) wî rakin, milyaket bi baskên xwe sîhkirina wî dikin.” ferman kir. (Bûharî, cenaîz 34, cîhad 20, megazî 26; Muslîm, Fedailu’s Sahabe129, 130; Nesaî, cenaîz 12, 13Musned no: 13776)

Li gorî Riwayeta ji Hanzale el Useydî ( r. Anh) Resulê xweda wilo gotiye: “ Ey Eshabê min, heke hun her dem li ser 'îmanê ku wextê hun li ba min' bûna, wê milyaketan bi baskên xwe li ser we sîdar bikirana.” ( İbn Mace, zuhd 28; Muslim, Tewbe 3;Tirmîzî, qiyamet, 20, No: 2452)

 

Brayê Heja,

Tê zanîn ku milyaket ji nûrê ne. Ji hedîsa di wateyê“ Milyaket ji nurê, cin ji agirê bê dû, însan jî weke ku ji were hatiye gotin (ji axê) hatine afirandin.”  de jî dikarin vî fêm bikin.

Lê belê wekî di vê pirsê de hatiye şanî kirin, di hedîsên sehîh de behsa “sîdar kirina” milyaketan hatiye kirine.Di vê mijarê de, di çavkaniyan de em li raveyekê rast nehatin.

Pirr alimên İslamê he ne ku dibêjin Hz. Muhammed (sxs) ji nurê ye, ji bo wi siya wî tune ye. Li gora van malumatan ji siya milyaketan nikare bê bahs kirin.

Milyaket, cin û ruhaniyên ku hebunên nayên dîtin in, her çiqas bi qilafetê xwe yê xweserî li vê alemê nayên xuyanîkirin jî, bi bikaranîna wesiteyên xweserî vê alemê , bi li xwekirina qelaf u cilan karin bêne xuya kirin. Bi vî awayî xuyakirina milyaket û cinan re “temessul” tê gotin. Qur’ana Pîroz wextê behsa temessulê dike “Milyaket (ji Meryem re) di qilafetê însanekî temam de hate temessul kirin” dibêje.

Li gora vê, ew hedîsên têkildar wiha karin bêne fêm kirin:

a) İfadeya hedîsa ku behsa bavê Hz. Cabîr -ku li Uhudê şehîd ketiye- “heta cenazê wî bê rakirin milyaket bi baskên xwe lê sîh kirinê dikin” bi vî awayî kare bê fêm kirin “milyaket di şeklê baskan de temesul dikin û wî ji germa tavê diparêzin."

b) “Ey Eshabê min, heke hun karibin her dem li ser îmaneke 'ku wextê hun li ba min bûnî' bin, wê milyaket bi baskên xwe we sîdar bikirana” ji hedîsa bi va wateyê de jî, “derece an meqameke manewî” û “milyaket wan bi rehmet û bereketê dorpêç kirine.” em karin bifikirin ku kînayeyek di wê wateyê de ye.